{"id":7802,"date":"2022-12-15T10:45:05","date_gmt":"2022-12-15T08:45:05","guid":{"rendered":"https:\/\/jewsofostrowiec.i-visual.co.il\/ralph-waldman-hiding-testimony\/"},"modified":"2022-12-15T12:09:23","modified_gmt":"2022-12-15T10:09:23","slug":"ralph-waldman-polish-hiding-testimony","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/","title":{"rendered":"Ralph Waldman hiding Polish testimony"},"content":{"rendered":"\n\n\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/11a-1981-london-free-press-article-scaled.jpeg\" alt=\"Helena Sliwka and the 3 rescued. Ralph first on right\" itemprop=\"image\" height=\"1387\" width=\"2560\" title=\"London Free Press Waldman article\" onerror=\"this.style.display='none'\"  \/>\n<h2 dir=\"auto\" role=\"none\"><strong>Ralph Waldman<\/strong><\/h2>\n<h2 dir=\"auto\" role=\"none\"><strong>\u015awiadectwo ocalonego<\/strong><\/h2>\n<h2 role=\"none\"><\/h2>\n\t<p><b>Yerachmiel Waldman<\/b><\/p>\n<p><b>Przetrwa\u0142 nazistowskie piek\u0142o w rowie\u00a0<\/b><\/p>\n<p><b><i>Ostrowiec Ksi\u0105\u017cka Pami\u0119ci &#8211; T\u0142umaczenie z jidysz\u00a0 &#8211;\u00a0 Strony 391-393<\/i><\/b><\/p>\n<p>W obozach pracowa\u0142o oko\u0142o 2,000 ostrowieckich \u017byd\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pracowa\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\u0142u, w fabryce <i>Zak\u0142ad\u00f3w Ostrowieckich<\/i>, gdzie byli wykorzystywani do wy\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\u0119\u015bci konstrukcyjnej. Ka\u017cdego dnia, kiedy zabierali nas do pracy zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce po\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w by\u0142o coraz mniej ludzi i zrozumia\u0142em, \u017ce ob\u00f3z by\u0142 powoli likwidowany. Jednego wczesnego ranka, kiedy zabierali nas do pracy, wci\u0105\u017c by\u0142o ciemno na zewn\u0105trz, wyszed\u0142em z maszeruj\u0105cej kolumny i schowa\u0142em si\u0119 za wagonem. Kiedy ci, kt\u00f3rzy szli, byli ju\u017c daleko pobieg\u0142em w pola i schowa\u0142em si\u0119 pomi\u0119dzy wysokimi \u0142odygami kukurydzy.<\/p>\n<p>To by\u0142 koniec lata, wszystko kie\u0142kowa\u0142o i ros\u0142o na polach. Sta\u0142em tak przez kilka godzin po\u015br\u00f3d \u0142odyg, p\u00f3\u017aniej zacz\u0105\u0142em si\u0119 czo\u0142ga\u0107 na moich kolanach tak, aby nie zosta\u0107 zauwa\u017conym przez nikogo. Pomy\u015bla\u0142em o przeczo\u0142ganiu si\u0119 do najbli\u017cszej wioski, gdzie zna\u0142em wielu jej mieszka\u0144c\u00f3w i mia\u0142em nadziej\u0119, \u017ce b\u0119d\u0119 mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 si\u0119 tam schowa\u0107. Czo\u0142ga\u0142em si\u0119 tak przez kilka godzin, a\u017c do zm\u0119czenia. Wtedy us\u0142ysza\u0142em odg\u0142osy po\u015br\u00f3d \u0142odyg. Podskoczy\u0142em przera\u017cony i ku mojemu wielkiemu zdziwieniu przed moimi oczami zobaczy\u0142em Yeshiye&#8217;a Zweigmana i Hershela Fisha. Gorzko p\u0142akali\u015bmy nad nasz\u0105 bolesn\u0105 sytuacj\u0105 i zacz\u0119li\u015bmy my\u015ble\u0107, gdzie mogliby\u015bmy p\u00f3j\u015b\u0107, gdzie si\u0119 schowa\u0107. W mi\u0119dzyczasie zdecydowali\u015bmy aby pozosta\u0107 na polu i zobaczy\u0107 co b\u0119dziemy mogli zrobi\u0107, by ocali\u0107 nas samych.<\/p>\n<p>Po ponad miesi\u0105cu, pozostawali\u015bmy tak na polu po\u015br\u00f3d \u0142odyg kukurydzy. Od\u017cywiali\u015bmy si\u0119 rzodkiewkami, marchewkami i innymi warzywami. Dr\u017celi\u015bmy przy ka\u017cdym us\u0142yszanym d\u017awi\u0119ku. Dlatego zdecydowali\u015bmy, aby uda\u0107 si\u0119 do najbli\u017cszej wioski Podszkodzia, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 sze\u015b\u0107 kilometr\u00f3w od Ostrowca.\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>To by\u0142 wiecz\u00f3r, uda\u0142em si\u0119 do Szliwki, jednego z rolnik\u00f3w, kt\u00f3rego zna\u0142em. Zweigman i Fish pozostali le\u017c\u0105c za stodo\u0142\u0105, poniewa\u017c uwa\u017ca\u0142em, \u017ce je\u017celi rolnik zobaczy trzech ludzi to mo\u017ce ich pogoni\u0107. Rolnik by\u0142 przera\u017cony po tym jak zobaczy\u0142 jak zgubnie wygl\u0105da\u0142em. Pom\u00f3g\u0142 mi si\u0119 umy\u0107 i przyni\u00f3s\u0142 mi co\u015b do jedzenia. Zrobi\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017ano. Zapyta\u0142em, czy pozwoli mi sp\u0119dzi\u0107 tutaj noc, wi\u0119c zabra\u0142 mnie do stodo\u0142y i powiedzia\u0142, abym poszed\u0142 spa\u0107 na sianie. Kiedy wyszed\u0142, otworzy\u0142em bram\u0119 i powiedzia\u0142em Yeshiyowi oraz Hershelowi, aby wszedli.\u00a0<\/p>\n<p>Nast\u0119pnego dnia, wszed\u0142em do chaty rolnika i spyta\u0142em go, czy pozwoli mi si\u0119 schowa\u0107 na jego posesji. Rolnik Szliwka by\u0142 sk\u0142onny, abym si\u0119 tam schowa\u0142, ale jego \u017cona ze \u0142zami w oczach zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do mnie i powiedzia\u0142a:\u00a0<\/p>\n<p>&#8222;Panie Waldman&#8221;, b\u0142aga\u0142a mnie. &#8222;Ty ju\u017c straci\u0142e\u015b \u017con\u0119 i dzieci. Ja mam moj\u0105 rodzin\u0119 tutaj i je\u015bli Niemcy ciebie tutaj znajd\u0105, oni wszystkich nas zastrzel\u0105&#8230;&#8221;\u00a0<\/p>\n<p>Rolnik Szliwka pr\u00f3bowa\u0142 j\u0105 uspokoi\u0107. &#8222;Pozw\u00f3l Panu Waldmanowi schowa\u0107 si\u0119 w stodole. Zobaczysz,&#8221; m\u00f3wi\u0142 uspokajaj\u0105c j\u0105, &#8222;wojna si\u0119 sko\u0144czy i \u017bydzi z Ameryki b\u0119d\u0105 nagradza\u0107 ka\u017cdego kto pomaga\u0142 ratowa\u0107 \u017byd\u00f3w&#8221;. Uda\u0142o mi si\u0119 uspokoi\u0107 kobiet\u0119, tak aby m\u00f3c schowa\u0107 si\u0119 w stodole niepostrze\u017cenie. Lecz, kiedy rolnik przyszed\u0142 do stodo\u0142y i zobaczy\u0142 dw\u00f3ch innych ludzi, bardzo si\u0119 zdenerwowa\u0142 i powiedzia\u0142 nam, aby opu\u015bci\u0107 stodo\u0142\u0119.\u00a0<\/p>\n<p>Mia\u0142em pozostawione pieni\u0105dze u w\u0142a\u015bciciela hotelu, Pana Radzickiego, wiedz\u0105c \u017ce rolnik lubi\u0142 gorzkie krople [kawa\u0142ki pieni\u0119dzy], uspokoi\u0142em go daj\u0105c mu not\u0119, aby przekaza\u0142 j\u0105 Panu Radzickiemu, m\u00f3wi\u0105c\u0105, o tym aby da\u0142 rolnikowi pieni\u0105dze w moim imieniu.\u00a0<\/p>\n<p>Nast\u0119pnego poranka, rolnik Szliwka przyszed\u0142 do nas, przyni\u00f3s\u0142 jedzenie, posprz\u0105ta\u0142 dla nas stodo\u0142\u0119 i zapewni\u0142 nam miejsce u niego. Us\u0142ysza\u0142 w mie\u015bcie, \u017ce Rosjanie s\u0105 coraz bli\u017cej Polski i powiedzia\u0142 nam, \u017ce mo\u017ce nas ocali\u0107. Zostali\u015bmy w stodole ze zwierz\u0119tami przez oko\u0142o sze\u015b\u0107 tygodni dop\u00f3ki nie zrobi\u0142o si\u0119 zimno. Wtedy rolnik wykopa\u0142 r\u00f3w na polu i zabra\u0142 nas tam w nocy.<\/p>\n<p>Pozostali\u015bmy tam \u017cyj\u0105c w mogile przez oko\u0142o sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. W rowie by\u0142o gor\u0105co, wi\u0119c siedzieli\u015bmy w nim kompletnie nadzy.\u00a0 W nocy, rolnik przynosi\u0142 nam jedzenie. Przez ten ca\u0142y czas, nie widzieli\u015bmy \u015bwiat\u0142a dziennego. G\u00f3ra rowu by\u0142a zakryta tak, aby nikt nie m\u00f3g\u0142 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce kto\u015b si\u0119 w nim chowa. Stali\u015bmy si\u0119 dzikimi lud\u017ami, z przero\u015bni\u0119tymi w\u0142osami i dr\u017c\u0105cymi na ka\u017cdy najmniejszy d\u017awi\u0119k z zewn\u0105trz. Bardzo cz\u0119sto rolnik Szliwka powraca\u0142 z Ostrowca pijany i wtedy bali\u015bmy si\u0119, \u017ce m\u00f3g\u0142 nas wyda\u0107. Wiele razy s\u0142yszeli\u015bmy Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy przychodzili i zabierali zwierz\u0119ta oraz jedzenie od niego. S\u0142yszeli\u015bmy ich krzyki i odg\u0142osy nad naszymi g\u0142owami. To niemo\u017cliwe, aby opisa\u0107 w s\u0142owach jak czuli\u015bmy si\u0119 w tamtym czasie&#8230;\u00a0<\/p>\n<p>\u017byj\u0105c w mogile stracili\u015bmy wszelk\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 czucia oraz my\u015blenia. Lecz, jaka\u015b ukryta iskra p\u0142on\u0119\u0142a w naszych umys\u0142ach, daj\u0105c nam nadziej\u0119 na ocalenie. By\u0142y dni, w kt\u00f3rych rolnik kompletnie o nas zapomina\u0142. W tamtym czasie byli\u015bmy cz\u0119sto tak zdezorientowani, \u017ce chcieli\u015bmy wyj\u015b\u0107 z rowu i umrze\u0107 z reszt\u0105 \u017byd\u00f3w. Ale ch\u0119\u0107 prze\u017cycia by\u0142a silniejsza, wi\u0119c wytrzymywali\u015bmy jeszcze ten jeden dzie\u0144, jeszcze jeden, a\u017c zostaliby\u015bmy ocaleni.\u00a0<\/p>\n<p>Jednego wieczoru, rolnik Szliwka przyszed\u0142 do rowu, przyni\u00f3s\u0142 nam jedzenie i powiedzia\u0142 nam, \u017ce Rosjanie s\u0105 coraz bli\u017cej i w Ostrowcu mo\u017cna ju\u017c by\u0142o us\u0142ysze\u0107 strza\u0142y. Ta wiadomo\u015b\u0107 wywo\u0142a\u0142a w nas wielkie poruszenie, niby ma\u0142a rzecz: zosta\u0107 uwolnionym! Natychmiast zacz\u0119li\u015bmy my\u015ble\u0107, o tym co mo\u017cemy zrobi\u0107. Nagle ponownie zacz\u0119li\u015bmy si\u0119 czu\u0107 jak ludzie. Dziesi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej, rolnik Szliwka otworzy\u0142 nasz\u0105 \u017cyciow\u0105 mogi\u0142\u0119 i powiedzia\u0142 nam, \u017ce Rosjanie ju\u017c s\u0105 w wiosce. Umyli\u015bmy si\u0119 i poszli\u015bmy do Ostrowca.\u00a0<\/p>\n<p>Poszed\u0142em do hotelu Pana Radzickiego. Hotel zosta\u0142 zaj\u0119ty w ca\u0142o\u015bci przez rosyjsk\u0105 armi\u0119, pomimo to znalaz\u0142 dla mnie wolny pok\u00f3j. Kilka dni p\u00f3\u017aniej, jacy\u015b \u017bydzi zostali zastrzeleni przez Polaka, jednym z nich by\u0142 m\u00f3j kuzyn Leibel Lustig. On prze\u017cy\u0142, ale potrzebowa\u0142 pomocy medycznej. Wiedzia\u0142em, \u017ce w hotelu przebywa\u0142 rosyjski lekarz wojskowy, wi\u0119c jednego dnia zapuka\u0142em do jego drzwi i jak tylko mnie zobaczy\u0142 powiedzia\u0142 swojemu s\u0142u\u017c\u0105cemu, aby wyszed\u0142. Zamkn\u0105\u0142 drzwi, pad\u0142 na moj\u0105 szyj\u0119 i zacz\u0105\u0142 szlocha\u0107. Powiedzia\u0142 do mnie w jidysz:<\/p>\n<p>&#8222;Te\u017c jestem \u017bydem&#8221; zacz\u0105\u0142 ze \u0142zami. &#8222;Jak ci si\u0119 uda\u0142o ocali\u0107? Widzia\u0142em wielk\u0105 tragedi\u0119, kt\u00f3ra uderzy\u0142a wsz\u0119dzie w nasza nacj\u0119. Uciekaj st\u0105d jak najszybciej jak tylko to mo\u017cliwe, Polacy zabij\u0105 was wszystkich&#8221;. Dwa dni p\u00f3\u017aniej wyjecha\u0142em do Krakowa, stamt\u0105d do W\u0142och i dalej do Kanady.<\/p>\nDo dnia dzisiejszego nie zapomnieli\u015bmy o rolniku Szliwce. Ca\u0142a nasza tr\u00f3jka zawsze przysy\u0142a mu ubrania, jedzenie i leki. Dwa lata temu, zabrali\u015bmy jego c\u00f3rk\u0119 do Kanady i o\u017cenili\u015bmy j\u0105 tutaj. Ona \u017cyje teraz w Londynie, Ontario, gdzie ja \u017cyj\u0119. Z rado\u015bci\u0105 spe\u0142niamy wszystkie pro\u015bby rolnika. Dzi\u0119kujemy mu za to, \u017ce \u017cyjemy.<br \/>\n\u00a0\n<h2>\n\t\t<a href=\"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/sliwka-rescue-story\/\" title=\"More on this  Rescue Story\" target=\"_self\" rel=\"noopener\">\n\t\tMore on this  Rescue Story\n\t\t<\/a>\n\t<\/h2>\n<h2>\n\t\t<a href=\"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/\" title=\"More on Ralph Waldman\" target=\"_self\" rel=\"noopener\">\n\t\tMore on Ralph Waldman\n\t\t<\/a>\n\t<\/h2>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ralph Waldman \u015awiadectwo ocalonego Yerachmiel Waldman Przetrwa\u0142 nazistowskie piek\u0142o w rowie\u00a0 Ostrowiec Ksi\u0105\u017cka Pami\u0119ci &#8211; T\u0142umaczenie z jidysz\u00a0 &#8211;\u00a0 Strony 391-393 W obozach pracowa\u0142o oko\u0142o 2,000 ostrowieckich \u017byd\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pracowa\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\u0142u, w fabryce Zak\u0142ad\u00f3w Ostrowieckich, gdzie byli wykorzystywani do wy\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\u0119\u015bci konstrukcyjnej. Ka\u017cdego [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"site-sidebar-layout":"no-sidebar","site-content-layout":"page-builder","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"disabled","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-7802","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 5.0.0.1 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"description\" content=\"Ralph Waldman \u015awiadectwo ocalonego Yerachmiel Waldman Przetrwa\u0142 nazistowskie piek\u0142o w rowie Ostrowiec Ksi\u0105\u017cka Pami\u0119ci - T\u0142umaczenie z jidysz - Strony 391-393 W obozach pracowa\u0142o oko\u0142o 2,000 ostrowieckich \u017byd\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pracowa\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\u0142u, w fabryce Zak\u0142ad\u00f3w Ostrowieckich, gdzie byli wykorzystywani do wy\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\u0119\u015bci konstrukcyjnej. Ka\u017cdego\" \/>\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/\" \/>\n\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 5.0.0.1\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4) - Memorial of the Jewish Community of Ostrowiec \u015awi\u0119tokrzyski, Poland\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:description\" content=\"Ralph Waldman \u015awiadectwo ocalonego Yerachmiel Waldman Przetrwa\u0142 nazistowskie piek\u0142o w rowie Ostrowiec Ksi\u0105\u017cka Pami\u0119ci - T\u0142umaczenie z jidysz - Strony 391-393 W obozach pracowa\u0142o oko\u0142o 2,000 ostrowieckich \u017byd\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pracowa\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\u0142u, w fabryce Zak\u0142ad\u00f3w Ostrowieckich, gdzie byli wykorzystywani do wy\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\u0119\u015bci konstrukcyjnej. Ka\u017cdego\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-12-15T08:45:05+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-12-15T10:09:23+00:00\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:description\" content=\"Ralph Waldman \u015awiadectwo ocalonego Yerachmiel Waldman Przetrwa\u0142 nazistowskie piek\u0142o w rowie Ostrowiec Ksi\u0105\u017cka Pami\u0119ci - T\u0142umaczenie z jidysz - Strony 391-393 W obozach pracowa\u0142o oko\u0142o 2,000 ostrowieckich \u017byd\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pracowa\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\u0142u, w fabryce Zak\u0142ad\u00f3w Ostrowieckich, gdzie byli wykorzystywani do wy\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\u0119\u015bci konstrukcyjnej. Ka\u017cdego\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\\\/#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\\\/#listItem\",\"name\":\"Ralph Waldman hiding Polish testimony\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\\\/#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ralph Waldman hiding Polish testimony\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/#listItem\",\"name\":\"Home\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"Jews of Ostrowiec \\u05d0\\u05ea\\u05e8 \\u05d4\\u05e0\\u05e6\\u05d7\\u05ea \\u05d9\\u05d4\\u05d5\\u05d3\\u05d9 \\u05d0\\u05d5\\u05e1\\u05d8\\u05e8\\u05d5\\u05d1\\u05d9\\u05d9\\u05e5 (\\u05d0\\u05d5\\u05e1\\u05d8\\u05e8\\u05d5\\u05d1\\u05e6\\u05d4)\",\"description\":\"Memorial of the Jewish Community of Ostrowiec \\u015awi\\u0119tokrzyski, Poland\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\\\/#webpage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\\\/\",\"name\":\"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \\u05d0\\u05ea\\u05e8 \\u05d4\\u05e0\\u05e6\\u05d7\\u05ea \\u05d9\\u05d4\\u05d5\\u05d3\\u05d9 \\u05d0\\u05d5\\u05e1\\u05d8\\u05e8\\u05d5\\u05d1\\u05d9\\u05d9\\u05e5 (\\u05d0\\u05d5\\u05e1\\u05d8\\u05e8\\u05d5\\u05d1\\u05e6\\u05d4)\",\"description\":\"Ralph Waldman \\u015awiadectwo ocalonego Yerachmiel Waldman Przetrwa\\u0142 nazistowskie piek\\u0142o w rowie Ostrowiec Ksi\\u0105\\u017cka Pami\\u0119ci - T\\u0142umaczenie z jidysz - Strony 391-393 W obozach pracowa\\u0142o oko\\u0142o 2,000 ostrowieckich \\u017byd\\u00f3w, wi\\u0119kszo\\u015b\\u0107 z nich pracowa\\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\\u0142u, w fabryce Zak\\u0142ad\\u00f3w Ostrowieckich, gdzie byli wykorzystywani do wy\\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\\u0119\\u015bci konstrukcyjnej. Ka\\u017cdego\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\\\/#breadcrumblist\"},\"datePublished\":\"2022-12-15T10:45:05+02:00\",\"dateModified\":\"2022-12-15T12:09:23+02:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/\",\"name\":\"Jews of Ostrowiec \\u05d0\\u05ea\\u05e8 \\u05d4\\u05e0\\u05e6\\u05d7\\u05ea \\u05d9\\u05d4\\u05d5\\u05d3\\u05d9 \\u05d0\\u05d5\\u05e1\\u05d8\\u05e8\\u05d5\\u05d1\\u05d9\\u05d9\\u05e5 (\\u05d0\\u05d5\\u05e1\\u05d8\\u05e8\\u05d5\\u05d1\\u05e6\\u05d4)\",\"description\":\"Memorial of the Jewish Community of Ostrowiec \\u015awi\\u0119tokrzyski, Poland\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","description":"Ralph Waldman \u015awiadectwo ocalonego Yerachmiel Waldman Przetrwa\u0142 nazistowskie piek\u0142o w rowie Ostrowiec Ksi\u0105\u017cka Pami\u0119ci - T\u0142umaczenie z jidysz - Strony 391-393 W obozach pracowa\u0142o oko\u0142o 2,000 ostrowieckich \u017byd\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pracowa\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\u0142u, w fabryce Zak\u0142ad\u00f3w Ostrowieckich, gdzie byli wykorzystywani do wy\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\u0119\u015bci konstrukcyjnej. Ka\u017cdego","canonical_url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/","robots":"max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/#listItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/#listItem","name":"Ralph Waldman hiding Polish testimony"}},{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/#listItem","position":2,"name":"Ralph Waldman hiding Polish testimony","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/#listItem","name":"Home"}}]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/#organization","name":"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","description":"Memorial of the Jewish Community of Ostrowiec \u015awi\u0119tokrzyski, Poland","url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/#webpage","url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/","name":"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","description":"Ralph Waldman \u015awiadectwo ocalonego Yerachmiel Waldman Przetrwa\u0142 nazistowskie piek\u0142o w rowie Ostrowiec Ksi\u0105\u017cka Pami\u0119ci - T\u0142umaczenie z jidysz - Strony 391-393 W obozach pracowa\u0142o oko\u0142o 2,000 ostrowieckich \u017byd\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pracowa\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\u0142u, w fabryce Zak\u0142ad\u00f3w Ostrowieckich, gdzie byli wykorzystywani do wy\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\u0119\u015bci konstrukcyjnej. Ka\u017cdego","inLanguage":"pl-PL","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/#breadcrumblist"},"datePublished":"2022-12-15T10:45:05+02:00","dateModified":"2022-12-15T12:09:23+02:00"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/","name":"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","description":"Memorial of the Jewish Community of Ostrowiec \u015awi\u0119tokrzyski, Poland","inLanguage":"pl-PL","publisher":{"@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/#organization"}}]},"og:locale":"pl_PL","og:site_name":"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4) - Memorial of the Jewish Community of Ostrowiec \u015awi\u0119tokrzyski, Poland","og:type":"article","og:title":"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","og:description":"Ralph Waldman \u015awiadectwo ocalonego Yerachmiel Waldman Przetrwa\u0142 nazistowskie piek\u0142o w rowie Ostrowiec Ksi\u0105\u017cka Pami\u0119ci - T\u0142umaczenie z jidysz - Strony 391-393 W obozach pracowa\u0142o oko\u0142o 2,000 ostrowieckich \u017byd\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pracowa\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\u0142u, w fabryce Zak\u0142ad\u00f3w Ostrowieckich, gdzie byli wykorzystywani do wy\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\u0119\u015bci konstrukcyjnej. Ka\u017cdego","og:url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/","article:published_time":"2022-12-15T08:45:05+00:00","article:modified_time":"2022-12-15T10:09:23+00:00","twitter:card":"summary_large_image","twitter:title":"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","twitter:description":"Ralph Waldman \u015awiadectwo ocalonego Yerachmiel Waldman Przetrwa\u0142 nazistowskie piek\u0142o w rowie Ostrowiec Ksi\u0105\u017cka Pami\u0119ci - T\u0142umaczenie z jidysz - Strony 391-393 W obozach pracowa\u0142o oko\u0142o 2,000 ostrowieckich \u017byd\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pracowa\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\u0142u, w fabryce Zak\u0142ad\u00f3w Ostrowieckich, gdzie byli wykorzystywani do wy\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\u0119\u015bci konstrukcyjnej. Ka\u017cdego"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"7802","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":null,"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":null,"og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":null,"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":null,"robots_max_videopreview":null,"robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":null,"local_seo":null,"breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"ai":null,"created":"2024-01-04 10:45:58","updated":"2025-07-05 16:54:04","seo_analyzer_scan_date":null,"focus_keyword":null,"additional_keywords":null,"truseo_locale":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/\" title=\"Home\">Home<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\tRalph Waldman hiding Polish testimony\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/"},{"label":"Ralph Waldman hiding Polish testimony","link":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/ralph-waldman-polish-hiding-testimony\/"}],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ralph Waldman \u015awiadectwo ocalonego Yerachmiel Waldman Przetrwa\u0142 nazistowskie piek\u0142o w rowie\u00a0 Ostrowiec Ksi\u0105\u017cka Pami\u0119ci &#8211; T\u0142umaczenie z jidysz\u00a0 &#8211;\u00a0 Strony 391-393 W obozach pracowa\u0142o oko\u0142o 2,000 ostrowieckich \u017byd\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pracowa\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\u0142u, w fabryce Zak\u0142ad\u00f3w Ostrowieckich, gdzie byli wykorzystywani do wy\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\u0119\u015bci konstrukcyjnej. Ka\u017cdego [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/267322667278742\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-12-15T10:09:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/11a-1981-london-free-press-article-scaled.jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/rachmiel-ralph-waldman\\\/ralph-waldman-hiding-testimony\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/rachmiel-ralph-waldman\\\/ralph-waldman-hiding-testimony\\\/\",\"name\":\"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/rachmiel-ralph-waldman\\\/ralph-waldman-hiding-testimony\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/rachmiel-ralph-waldman\\\/ralph-waldman-hiding-testimony\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/11a-1981-london-free-press-article-scaled.jpeg\",\"datePublished\":\"2022-12-15T08:45:05+00:00\",\"dateModified\":\"2022-12-15T10:09:23+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/rachmiel-ralph-waldman\\\/ralph-waldman-hiding-testimony\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/rachmiel-ralph-waldman\\\/ralph-waldman-hiding-testimony\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/rachmiel-ralph-waldman\\\/ralph-waldman-hiding-testimony\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/11a-1981-london-free-press-article-scaled.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/11a-1981-london-free-press-article-scaled.jpeg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/rachmiel-ralph-waldman\\\/ralph-waldman-hiding-testimony\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ralph Waldman hiding Polish testimony\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/\",\"name\":\"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)\",\"description\":\"Memorial of the Jewish Community of Ostrowiec \u015awi\u0119tokrzyski, Poland\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/#organization\",\"name\":\"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/JEWS-OF-OSTROWIEC-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/10\\\/JEWS-OF-OSTROWIEC-logo.png\",\"width\":200,\"height\":200,\"caption\":\"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/jewsofostrowiec.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/groups\\\/267322667278742\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","og_description":"Ralph Waldman \u015awiadectwo ocalonego Yerachmiel Waldman Przetrwa\u0142 nazistowskie piek\u0142o w rowie\u00a0 Ostrowiec Ksi\u0105\u017cka Pami\u0119ci &#8211; T\u0142umaczenie z jidysz\u00a0 &#8211;\u00a0 Strony 391-393 W obozach pracowa\u0142o oko\u0142o 2,000 ostrowieckich \u017byd\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pracowa\u0142a pod rozkazami niemieckiego oddzia\u0142u, w fabryce Zak\u0142ad\u00f3w Ostrowieckich, gdzie byli wykorzystywani do wy\u0142adowywania starej stali. Przydzielili mnie do pracy w cz\u0119\u015bci konstrukcyjnej. Ka\u017cdego [&hellip;]","og_url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/","og_site_name":"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/267322667278742\/","article_modified_time":"2022-12-15T10:09:23+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/11a-1981-london-free-press-article-scaled.jpeg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/","url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/","name":"Ralph Waldman hiding Polish testimony - Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/11a-1981-london-free-press-article-scaled.jpeg","datePublished":"2022-12-15T08:45:05+00:00","dateModified":"2022-12-15T10:09:23+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/#primaryimage","url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/11a-1981-london-free-press-article-scaled.jpeg","contentUrl":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/11a-1981-london-free-press-article-scaled.jpeg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/rachmiel-ralph-waldman\/ralph-waldman-hiding-testimony\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ralph Waldman hiding Polish testimony"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/#website","url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/","name":"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","description":"Memorial of the Jewish Community of Ostrowiec \u015awi\u0119tokrzyski, Poland","publisher":{"@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/#organization","name":"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)","url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/JEWS-OF-OSTROWIEC-logo.png","contentUrl":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/JEWS-OF-OSTROWIEC-logo.png","width":200,"height":200,"caption":"Jews of Ostrowiec \u05d0\u05ea\u05e8 \u05d4\u05e0\u05e6\u05d7\u05ea \u05d9\u05d4\u05d5\u05d3\u05d9 \u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05d9\u05d9\u05e5 (\u05d0\u05d5\u05e1\u05d8\u05e8\u05d5\u05d1\u05e6\u05d4)"},"image":{"@id":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/groups\/267322667278742\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7802","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7802"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7802\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7807,"href":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7802\/revisions\/7807"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jewsofostrowiec.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}